Nguyên lý phát tâm: vì sao indie developer phải học cách buông bỏ

Bài gốc đăng trên X Articles.

Gần đây tôi thấy một hiện tượng khá thú vị:

Rất nhiều người làm công cụ, vừa lên đã muốn phục vụ tất cả mọi người.

Đó là một ý nghĩ nguy hiểm.

Nếu định phục vụ tất cả mọi người, nghĩa là bạn chưa hề đứng vào vị trí của bất kỳ ai để suy nghĩ.

Đó là một người làm sản phẩm tự bưng bít, tự mình chiêm ngưỡng bóng mình.

Cách đúng đắn là tóm một nhóm nhỏ người dùng, nắm được nỗi đau thấu xương của họ, rồi phục vụ họ hết mình.

Phải biết trong số họ, ai thật sự đau, thật sự gấp, và ai hôm nay đã sẵn sàng bỏ tiền ra mua dịch vụ của bạn.

Tôi muốn chia sẻ với mọi người một nguyên lý tôi gọi là nguyên lý phát tâm.

Nó bàn về những câu hỏi sau:

• Vì sao bạn lên đường?
• Bạn lên đường vì ai?
• Bạn thật sự muốn giải quyết vấn đề nào?

"Phát tâm" là gì

Trong Standing in the Nail (置身钉内) có một đoạn:

Phát tâm (发心) là động cơ bên trong và thệ nguyện căn bản đằng sau hành vi — là điểm khởi đầu, phương hướng và nguồn năng lượng của mọi công việc, đời sống, thực hành, tu dưỡng. Sản phẩm cũng có sự phát tâm của riêng nó. Phát tâm của sản phẩm chính là điểm khởi đầu nguyên sơ nhất của người sáng lập. Trong hầu hết các trường hợp, một sản phẩm tốt chỉ có một phát tâm chính duy nhất. Khi phát tâm của sản phẩm cứ tăng thêm mà không có chủ thứ, nó sẽ trở thành một sản phẩm tham lam và lo lắng.

Tiêu chuẩn phán đoán phát tâm: khi các giá trị của sản phẩm xung đột, nó thật sự nghiêng về ai?

Trải nghiệm người dùng và thương mại hóa xung đột, nó nghiêng về ai?

Đơn giản dễ dùng với đầy đủ tính năng, nó nghiêng về ai?

Câu trả lời vừa hiện ra, phát tâm của sản phẩm cũng lộ diện.

Meituan: neo tâm trí về giao dịch đời sống địa phương

Trong mấy siêu ứng dụng Trung Quốc, hiện tượng này rất phổ biến. Meituan là một ví dụ kinh điển.

Tâm trí người dùng của Meituan là giao dịch đời sống địa phương.

Người dùng mở Meituan: đói thì gọi đồ ăn, ra ngoài thì đặt nhà hàng, xem phim thì mua vé, ở khách sạn thì tìm phòng. Giá trị cốt lõi là giúp người dùng hoàn tất giao dịch trong đời thực nhanh hơn.

Nhưng sau này, trong Meituan xuất hiện tiểu thuyết, phim ngắn, game mini, video, livestream.

Thậm chí có thể ngay trong Meituan: "START GENSHIN!!!"

Nói xem có lố không???

Game đương nhiên có giá trị, Genshin quả thực có thể khởi động. Nhưng đừng khởi động Genshin ngay lúc bụng tôi đang réo!

Này, cho tôi ăn no cái đã rồi hẵng nói chuyện Genshin!!!

Người dùng mang việc đến, làm xong là đi. Người dùng hoàn thành mục tiêu càng nhanh, sản phẩm càng đáng tin.

Đây là chân lý phản trực giác của nhiều công cụ tần suất cao: chúng kiếm tiền nhờ traffic, còn giá trị lâu dài đến từ sự kiềm chế.

Alipay: khí chất ví tiền đấu với content feed

Alipay cũng một giuộc. Tầng nền tâm trí của Alipay là tiền, là tín dụng, là sự chắc chắn.

Người dùng mở Alipay là để thanh toán, nhận tiền, chuyển khoản, đóng hóa đơn, xem sao kê, đi tàu điện ngầm, quét mã y tế. Đây là một bối cảnh lòng tin cao.

Người dùng giao cho nó tiền bạc, danh tính, tín dụng, hóa đơn sinh hoạt — nên khí chất sản phẩm của nó là một cái ví: vững như bàn thạch.

Nhưng giờ trong ví lại có thể vuốt video ngắn. Như kiểu trong ngân hàng mà lại có dịch vụ rửa chân, massage, SPA trọn gói.

Người dùng bắt đầu thầm nghĩ: mình đến đây để xử lý việc, hay để bị xử lý?

Bối cảnh tiền bạc cần sự bình tĩnh; content feed bản chất là thứ được chế ra để câu bạn.

Nhét hai khí chất này lại với nhau, sẽ xuất hiện một cảm giác ngấy ngấy kỳ kỳ.

Nơi phát tâm trôi dạt nguy hiểm nhất

Nhiều app nội địa đã mọc ra cửa tài chính. Gọi đồ ăn có thể vay tiền, gọi xe có thể vay, du lịch có thể vay, mua sắm có thể vay, map và app đời sống địa phương cũng dẫn bạn tới dịch vụ cho vay.

Nhét cửa vay tiền vào những bối cảnh này, ngắn hạn có thể cải thiện hiệu quả kiếm tiền, nhưng dài hạn bạn sẽ thay đổi ánh nhìn của người dùng với mình.

Trước kia bạn là một công cụ. Giờ bạn giống một cò mồi.

Trước kia bạn giúp tôi hoàn thành một việc. Giờ bạn nhân cơ hội đánh giá xem tôi có đủ điều kiện vay thêm một khoản không.

Đây mới là chỗ nguy hiểm nhất của phát tâm trôi dạt. Nó không hủy hoại sản phẩm trong một đêm.

Nó từ từ thay đổi khí chất của sản phẩm.

Đại công ty làm vậy có logic kinh doanh riêng của họ. Họ có traffic khổng lồ, tổ chức phức tạp, áp lực thương mại hóa, và vô số phòng ban phải nuôi.

Chúng ta không cần đứng trên đỉnh đạo đức mà chỉ trích họ.

Lợi thế của indie developer là sạch sẽ

Là một indie developer, sản phẩm của bạn có thể rất sạch — sạch đến mức gần như hơi xơ xác.

Đây ngược lại là một lợi thế.

Nhiều indie developer ban đầu rất lo lắng: tính năng quá ít, bối cảnh dùng quá hẹp, thị trường chưa đủ lớn. Kỳ thực điều sản phẩm giai đoạn đầu nên sợ nhất, đúng là "trông có vẻ to".

Thị trường càng to, người dùng càng trở thành một con số trung bình. Con số trung bình không có cảm xúc, cũng chẳng chịu bỏ tiền.

Điểm khởi đầu thật sự có giá trị thường nhỏ hơn nhiều. Trước tiên hãy tìm một nhúm người, nỗi đau đủ cụ thể, hôm nay đã muốn dùng, sẵn sàng trả tiền riêng cho đúng tính năng này, vừa nhìn thấy sản phẩm là cảm thấy "thứ này sinh ra cho mình".

Đến lúc này, sản phẩm mới bắt đầu có sự sống.

Ví dụ, "một công cụ dựng podcast" là quá rộng. Đổi thành "dành cho người làm podcast solo, cắt nhanh một cuộc phỏng vấn dài một tiếng thành vài video ngắn", sản phẩm lập tức trở nên sắc bén.

"Một trình tạo landing page bằng AI cho developer" cũng quá mơ hồ. "Cho indie developer, trước khi ra mắt sản phẩm nhanh chóng tạo một landing page thu email" — nhu cầu rõ ràng hơn hẳn.

Nguyên lý phát tâm cuối cùng đọng lại ở "buông bỏ"

Lợi thế chiến lược thật sự không đến từ việc bạn làm gì, mà đến từ việc bạn dám không làm gì.

Câu này chính là tâm pháp sản phẩm của indie developer. Tài nguyên quý giá nhất của indie developer là sự chú ý. Bạn cứ thêm một hướng đi, là thêm một phần phải bảo trì.

WeChat là một ví dụ tích cực đáng nghiên cứu.

WeChat đương nhiên đã rất phức tạp, nhưng điểm vào hội thoại cốt lõi của nó ổn định suốt nhiều năm. Người dùng mở WeChat, phản ứng đầu tiên vẫn là: tìm người, xem tin nhắn, xử lý quan hệ.

Channels không nuốt mất danh sách chat. Tài khoản công khai không biến trang tin nhắn thành content feed. Mini program không bắt người dùng mỗi lần mở WeChat đều phải dạo cửa hàng app trước.

Sự kiềm chế của WeChat không phải vì ít tính năng. Nó giỏi ở chỗ biết tường chịu lực nằm ở đâu. Nhà có thể thêm tầng, có thể trang trí, có thể cải tạo, nhưng tường chịu lực không được đập bừa.

Nên giờ tôi nghĩ, làm sản phẩm, thứ indie developer cần viết trước tiên không phải là roadmap, mà là một "danh sách buông bỏ".

• Người nào chưa phục vụ
• Bối cảnh nào chưa đụng vào
• Tính năng nào tạm thời không thêm
• Cơ hội thương mại hóa nào phải kìm lại
• Thứ gì không được lên trang chủ
• Thứ gì không được làm gián đoạn luồng chính
• Thứ gì, dù trông có vẻ giá trị, cũng không được phá vỡ nhiệm vụ cốt lõi

Chúng ta vốn không có traffic của đại công ty, không có thương hiệu của họ, không có tài nguyên tổ chức của họ. Nơi duy nhất chúng ta có thể thắng, là cụ thể hơn, sạch hơn, sắc bén hơn.

Sự sắc bén thật sự của sản phẩm đến từ việc bạn sẵn sàng cắt bỏ.

Tham khảo: Standing in the Nail