Bàn chuyện có giá trị hay không, bản thân chuyện đó đã chẳng có giá trị

Bài gốc đăng trên X.

Tôi đã làm sai một chuyện.

Tôi cần phản tỉnh triệt để, xin lỗi triệt để.

Tôi cứ mãi vật vã chuyện một thứ có hữu dụng hay không, có giá trị hay không.

Tôi quá nóng vội.

Tôi đúng là một kẻ nóng vội.

Tôi phải sửa cho bằng được sai lầm này, sửa cái quan niệm này:

Bàn chuyện có giá trị hay không, bản thân chuyện đó đã chẳng có giá trị.

Giá trị của chúng ta không do bất kỳ ai định nghĩa.

Mỗi ngày chúng ta ăn, uống, ngủ, thẫn thờ, làm tình.

Đó chính là giá trị của chúng ta.

Tôi tư duy nên tôi tồn tại, tôi làm tình nên tôi sướng.

AI gọi là AI, nhưng không thể thay tôi làm tình, vậy nên nó không có giá trị.

Con người sống, không phải để mỗi ngày đều chứng minh mình hữu dụng.

Cách đây vài năm tôi xem bộ phim truyền hình My Altay (我的阿勒泰), có một cảnh tôi nhớ rất sâu:

Cô con gái Lý Văn Tú hỏi mẹ:

"Con tuy vụng về, nhưng con vẫn là người có ích, đúng không ạ?"

Người mẹ Trương Phượng Hiệp đáp lại:

"Cái gì gọi là có ích? Sinh con ra không phải để con phục vụ người khác. Cây cỏ trên thảo nguyên — có người ăn, có người dùng, thì gọi là có ích; còn nếu không ai dùng, thì nó cứ đứng đó trên thảo nguyên cũng rất tốt, tự do tự tại."

Linh hồn tôi bị đánh trúng giữa tim.

Từ nhỏ đến lớn, chúng ta đều bị rèn thành một lối tư duy người-công-cụ.

• Chuyện này có ích không?
• Kỹ năng này có giá trị không?
• Thứ này có biến thành tiền được không?
• Dự án này có nâng cao năng suất không?

Hỏi mãi, hỏi đến mức người hỏi cũng tê liệt. Ngày nào cũng lo âu, FOMO, sợ mất mát cái gì đó.

Nên giờ tôi nghĩ, giá trị vốn dĩ không nên được định nghĩa từ bên ngoài.

Bạn tồn tại, bạn cảm nhận, bạn đau khổ, bạn vui vẻ, bạn yêu, bạn hận, bạn sướng, bạn cười.

Đó chính là giá trị.

Rồi nói về AI

Giá trị thật sự của AI là gì?

Là con người.

Vì AI do con người phát minh ra.

Khi chúng ta bàn về AI, không nên chỉ bàn về công nghệ, hiệu suất, trao quyền, tự động hóa, giảm chi phí tăng năng suất.

Những thứ đó đương nhiên quan trọng.

Nhưng AI không chỉ là công nghệ.

Bên trong nó có chủ nghĩa nhân văn.

Chúng ta có thể để nó miêu tả lãng mạn, tình yêu, tình bạn, cô đơn, dục vọng — thậm chí viết cả sách tục.

Những thứ này đều chứa đựng chủ nghĩa nhân văn của chính con người.

Nó là thứ lãng mạn.

Nó không nên biến mất cùng sự phát triển của AI.

Vậy nên, khi chúng ta bàn về AI, rốt cuộc chúng ta đang bàn về điều gì?

Chúng ta đang bàn AI trao quyền cho công nghệ?

Hay đang bàn AI tham gia vào sự lãng mạn của con người?

Và AI sẽ không bao giờ học được sự hài hước của con người.

Nó chẳng hiểu gì gọi là chuyện đùa — chỉ biết chơi trò gượng gạo. Có bảo viết thì cũng viết ra mấy trò đùa nhạt nhẽo kiểu "dad joke".

Bắt AI viết chuyện đùa, bản thân chuyện đó chính là một trò đùa.

Điều tôi muốn nói

Tôi muốn bắt đầu từ AI và chính bản thân con người.

Từ góc độ giá trị.

Từ góc độ nhân văn.

Từ góc độ chúng ta thật sự sống chung với AI như thế nào.

Rồi đi sâu vào toàn bộ bộ kỹ năng meta khi chúng ta cộng tác với AI để làm việc hiệu quả hơn.

Điều tôi muốn nói là:

Trong thời đại AI, con người nên hiểu mình như thế nào?